آکاایران: سه سوال از سه معمار برجسته ایرانی!

معماران برجسته: معمار سرزمین من مرا می فهمد! نقش عشق می زند بر چهره ی زخم خورده ی این مرز و بوم....
معمار سرزمین من دلسوز است...! دلسوز کودکانی که طعم خوش بازی های کودکانه و پرسه زدن در حیاط های حوض دار لبریز از عطر شمعدانی را نچشیده اند....!
معمار سرزمین من از جنس من است... زندگی را می فهمد... می داند...! و قلمش خط های ممتد زندگی را از پی هم ماهرانه رسم می کند.....
معمار سرزمین من.... سپاس می گویم این تلاش متبحرانه و بی حد و مرز تو را برای اثبات هویت این جاودان سرزمین به جهانی که هنوز اول راه است....
سپاس می گوییم این خط خوشی را که خواندش را برای شهر خاکستری ام ملموس می کند....! و رنگ زندگی را به گوشه گوشه ی این بی کران خاکستری می پاشد!
و می دانی که می دانم چقدر دلسوز من و عطر آن شمعدانی هایی هستی که رو به فراموشی اند....!
معمار سرزمین من از تو ممنونم که با صبر و حوصله پاسخ سوالات مرا می دهی تا بهتر بدانم و بهتر ببینم.... چند صباحی را همراه با معماران می شویم همراه ما بیا.....

معماران برجسته ای که امروز در آکا ایران به گفت و گو با آن ها پرداختیم:

  • حبیبه مجد آبادی: برنده ی جوایز متعدد طراحی، مدیر دفتر معماری حبیبه مجد آبادی از سال ۱۳۸۰ تا به امروز، عضو هیئت تحریره مجله معمار
  • کوروش حاجی زاده: برنده ی بیش از ۳۰ جایزه معماری، مدیر دفتر معماری حاجی زاده و همکاران، جز ۵۰ معمار تاثیر گذار منطقه خاورمیانه در سال های ۲۰۱۴، ۲۰۱۵، ۲۰۱۶
  • مهدی کامبوزیا: برنده جوایز متعدد معماری، مدیر استدیو معماری کات

 دفتر معماری حبیبه مجدآبادی و همکاران
 خانه چهل گره
دفتر معماری حبی...

۱.«سلیقه معادل خصلت ذاتی یا حس تشخیص خوبی و بدی در هنر و حسن انتخاب معنا می دهد و متاثر از تجربه های دیداری و شنیداری، فرهنگ و هنجارهای جامعه، مد، هنرمندان و معماران زمان و. . . است.»به نظر شما چه پارامترهایی سلیقه و سطح سلیقه مردم یک جامعه را تعیین می کند؟

حبیبه مجد آبادی: اگر به گذشته معماری ایران تا دوران قاجار نگاهی بیندازیم، می بینیم که شغل معمار به عنوان یک تخصص میان مردم پذیرفته شده و تصمیم و صلاح دید معمار در جایگاه متخصص، معتبر و تعیین کننده است. در معماری گذشته دخل و تصرف در کار معماران به شکل امروزی دیده نمی شود و نظرات مشتری در بیشترین حالت به درخواست هایی در زمینه جزییات و تزیینات فضای داخلی آن هم در منزل افراد متمول تر یا تعیین متنی درسر ورودی خانه محدود بوده است و این معمار بوده که در مورد کلیات معماری، روابط داخلی، فضاسازی و جلوه بیرونی بنا تصمیم می گرفت. در چنین شرایطی بود که سطح سلیقه یا سواد مشتری از کیفیت معماری نمی کاست. امروز که زندگی پیچیده تر و معماری نیز پیچیده تر شده مساله تخصصی بودن حرفه معماری باید جدی تر گرفته شود. معماری مساله ای است مرکب از موضوعات تخصصی با پارامترهای متعدد که سلسله وار بر هم تاثیر می گذارند و موضوع زیبایی شناسی که بحث سلیقه به نادرستی در آن مطرح می شود، صرفا بخشی از مساله معماری است. معماران هنگام طراحی مسائل متعددی مانند برنامه عملکردی، بودجه، نیاز کارفرما، مسائل فنی، تکنولوژی، انرژی و مسائل زیست محیطی، سیمای شهری و . . . را در نظر می گیرند و به تاثیرپذیری معماری از سایر زمینه های جامعه شناسی، روانشناسی و فرهنگ بومی نیز توجه دارند.به طور کلی فکر می کنم معماری نمی تواند و نباید دستخوش سلیقه و  امیال شخصی افراد باشد؛ چنانچه تصمیمات و ترجیحات معمار، حتی ترجیحات زیبایی شناسی قابل توضیح و دفاع هستند و ریشه در تخصص، تشخیص و مهارت او دارند. به عقیده من سلیقه شخصی برای ایجاد معماری جدی اعتباری ندارد.
در زندگی پیچیده امروز، ما کارهای کوچک و بزرگ را با کمک متخصص انجام می دهیم. پس همان طور که برای تعمیر خودرو، حل یک پرونده قضایی یا تشخیص بیماری به تکنیسین، وکیل و پزشک مراجعه می کنیم برای ساخت خانه خود نیاز به متخصص داریم؛ متخصصی که نیازهای واقع بینانه ما را دریافت کند و با تجربه و مهارت و آینده نگری ای که نسبت به نتیجه نهایی دارد، بهترین و پاسخگوترین راه حل را برای مسائل معماری ارائه دهد.

کوروش حاجی زاده: به نظر من سلیقه از «شناخت و آگاهی» حاصل می شود؛ شناخت و آگاهی ای که توسط عواملی مثل رسانه ها می تواند ایجاد و در عین حال کنترل شود. ما در دهه اخیر به دلیل ارتباطات گسترده شبکه های ماهواره ای و اینترنتی در کشورمان شاهد بالا رفتن سطح سلیقه عمومی در پوشش و ظاهر عمومی جامعه ایران هستیم ولی در زمینه مسائل هنری از جمله معماری نیاز بسیار شدیدی به گسترش و ارتقای سطح فرهنگی و سطح سلیقه عمومی جامعه داریم. از طرف دیگر دستگاه های دولتی هم باید عزم خود را جزم کرده تا با کنترل طراحی سوداگران ساختمانی که امروزه قسمت زیادی از فضای تجارت ساختمانی و البته غیر معماری را به خود اختصاص داده اند، بتوانند پتانسیل های مالی این کشور را به سمت و سویی صحیح سوق دهند.

مهدی کامبوزیا: سلیقه مردم یک جامعه در رابطه مستقیم با فرهنگ و سطح درآمدشان است.  فرهنگ به مرور زمان قابل تغییر است؛ به گونه ای  که ما معماران می توانیم در فرهنگسازی در هر زمینه ای از زیبایی شناسی گرفته تا نحوه زندگی و سلامت ساخت و ساز و بالابردن کیفیت زندگی تاثیرگذار باشیم. به عنوان مثال در طراحی معماری تفکر عموم مردم این است که معماری خوب با هزینه بالا به دست می آید؛ حال آنکه این گونه نیست بلکه می شود با حداقل هزینه، کیفیتی مطلوب برای زندگی به وجود آورد و زمانی که به این مهم دست یابیم معماری از حالت انحصاری درآمده  و در خدمت عموم مردم قرار می گیرد.

 حبیبه مجد آبادی
استدیو معماری کات
دفتر معماری کور...

۲.«نورمن فاستر: معماری چیزی نیست که در ذهن منتقد باشد؛ معماری در مورد زندگی واقعی است، درباره مردم است، درباره مسکن دادن به مردم و تامین نیازهای ایشان است.»اولویت و رویکرد شما در خلق یک اثر معماری چیست؟

حبیبه مجدآبادی: هر پروژه نوین شرایط منحصر به فرد خود را دارد، مشخصات و داده های اولیه پروژه، مانند موقعیت سایت و زمین پروژه، بودجه در نظر گرفته شده، برنامه عملکردی، اهداف و نیازهای کارفرما و مانند آن در طراحی تعیین کننده هستند؛ بنابراین قبل از آنکه پروژه جدیدی مطرح شود و به ویژه پیش از بازدید سایت پروژه برای من پیش فرضی موجود نیست و تصمیم گیری پس از دریافت و تحلیل اطلاعات اولیه آغاز می شود.در این مرحله جلسات متعدد گفت وگو با کارفرما برای شناخت نیازهای واقعی کارفرما و اهداف و محدودیت ها و امکانات پروژه برگزار می شود. به عقیده من مهم ترین مهارت معمار در ارزش گذاری و اولویت بندی داده ها و تشخیص این نکته است که در هر پروژه کدام پارامترها تعیین کننده ترند و کدام ها در درجات بعدی اهمیت قرار دارند و این تشخیص به تصمیم گیری های بعدی معمار برای تعیین استراتژی طراحی منجر می شود.
عوامل تاثیرگذار بر معماری دارای وزن و ارزش متفاوتی از یک پروژه به پروژه دیگر هستند. به عنوان مثال در ساختمانی که در دل کویر ساخته می شود با توجه به موقعیت خاص آب و هوایی مساله اقلیم اهمیت پیدا می کند یا در شهری مانند تهران، مساله تاثیر بر سیمای شهر و نمای شهری حائز اهمیت است. گاه در پروژه ای مانند «خانه چهل گره» بودجه اندک پروژه سرنوشت طرح را معین می کند و محدودیت بودجه با ایجاد راه حل های نوین استفاده از مصالح و روش های اجرایی خاص در ساختمان تظاهر می یابد. گاه معمار در اولویت بندی موضوعات تشخیص می دهد یک موضوع سازه ای یا تاسیساتی را به ارزشی معمارانه تبدیل کند. طراحی معماری به عقیده من تشخیص مساله و اولویت اصلی پروژه و اتخاذ تصمیمات صحیح و یافتن استراتژی مناسب حل مساله است.

کوروش حاجی زاده: پاسخ من به این سوال به تعریف من از «معماری» برمی گردد. از دیدگاه من معماری چیزی نیست جز رابطه بین مردم با همدیگر. این رابطه از زمانی به وجود آمده که انسان نخستین توانایی برقراری رابطه با دیگر انسان ها را داشته و توانسته یک رابطه اجتماعی بین خود و دیگر انسان ها برقرار کند. از آن لحظه به بعد است که او از «انسان» به «مردم» تغییر ماهیتی بنیادین می دهد. پس وقتی از مردم صحبت به میان می آید به دنبال آن موضوعاتی مانند «فرهنگ»، «بوم»، «اقلیم» و نظایر اینها مطرح می شود که باید در جهت ایجاد آرامش و آسایش افرادی که در این جامعه مردم شده اند به کار آید. 

مهدی کامبوزیا: رویکرد انسان ها به مرور زمان تغییر می کند. آنچه ذهن مرا این سال ها مشغول کرده و رویکرد فعلی من در این دوره از زندگی است این است که بالاتر از ۷۵ درصد مردم جهان قشری متوسط و رو به پایین از نظر مالی هستند و این افراد به دلیل تعداد زیادشان از یک طرف و درآمد پایین شان از طرف دیگر بیشترین نیاز را برای فضایی با کیفیت مطلوب به عنوان سرپناه و فضاهای فرهنگی و تفریحی برای گذراندن اوقات فراغت دارند؛ به همین دلیل طراحی و حل کردن چالش های معماری این قشر، از ساختن مسکنی برای زندگی گرفته تا فضایی تفریحی رویکرد معماری امروز من است.

۳.پیش بینی شما در رابطه با سبک طراحی ها و گرایش معماری ایران در سال آینده چیست؟

حبیبه مجدآبادی: در حال حاضر بخش کوچکی از ساخت و ساز شهرها به دست معماران مولف انجام می شود و با وجود آنکه این معماری به لحاظ سطح با بهترین پروژه های بین المللی قابل رقابت است، تاثیرگذاری شان بر سیمای کلی شهر اندک است و با توجه به حجم زیاد ساخت و ساز غیر استاندارد، ساختمان هایی که از کیفیت معمارانه برخوردارند در اقلیت قرار می گیرند.  یک سال البته زمان مناسبی برای پیش بینی نیست اما امیدوارم در پنج و ۱۰ سال آینده جامعه توجه بیشتری به معماری به عنوان یک حرفه تخصصی داشته باشد و سرمایه ای که در صنعت ساخت و ساز جریان دارد در دست افراد فهیمی قرار گیرد که کیفیت معماری و کیفیت فضای شهر دغدغه شان است. معماری وابسته به سرمایه کارفرماست و چشم انداز آینده معماری را فرهنگ کارفرمایان ما در آینده تعیین می کند. در طول تاریخ نیز هیچ پروژه مهمی ساخته نشده مگر آنکه حامیان و سرمایه گذاران پروژه افراد مهمی بوده اند.

کورش حاجی زاده: در شرایط فعلی در هنر معاصر جهان، سبک و مکتب خاصی موجود نیست و هنرمندان به تنهایی چرخ هنر جهان را می چرخانند ولی متاسفانه در ایران تا زمانی که سوداگری برای ساخت ساختمان و نه معماری وجود داشته باشد، شاهد این برهم ریختگی در فضای معماری ایران عزیز خواهیم بود. امیدوارم که به واسطه حضور رسانه هایی مانند شما بتوان در جهت اعتلای فرهنگ این مرز و بوم کوشید و تلاش کرد.

مهدی کامبوزیا: با وجود سیر نزولی معماری در سال های پس از انقلاب و بحران های مختلفی که معماری را به چالش کشیده و مانع از پیشرفت خط سیر معماری از گذشته تا به امروز شده است، در سال های اخیر تعدادی از معماران خوش سلیقه و کاردان سعی در تغییر این روند داشته اند و کم و بیش در بین مردم نیز این فرهنگ که ساختمان نیاز به یک معمار دارد، باب شده است؛ به گونه ای که جای امیدواری است که روز به روز این نهال بال و پر گرفته و به یک درخت پربار تبدیل شود. اما از نظر سبک و گرایش باید بگویم معماری ما از یک طرف با معماری روز دنیا فاصله دارد و از طرف دیگر هنوز در امتداد سیر تکاملی معماری ایران از گذشته تا به امروز قرار نگرفته که بتوان سبکی را برای آن تعریف کرد.

مجله منزل شماره ۹۲ ؛ اسفندماه ۱۳۹۴ و فروردین ماه ۱۳۹۵

۷۰۰۰تومان

مطلب معمار سرزمین من از شماره ۹۲ مجله منزل برای شما انتخاب شده است. برای خواندن مطالب جذاب دیگر و دیدن دکوراسیون داخلیخانه های ایرانی های خوش ذوق، می توانید این مجله را از کیوسک های روزنامه فروشی یا فایل فشرده ی آن را از سایت طاقچه تهیه نمایید.

مطالب بیشتر:۴ پروژه معماری معاصر ایرانی که در دنیا درخشیدند!
زاها حدید، معمار زن عراقی با طراحی های اعجاب انگیز
برنده جایزه نوبل معماری ۲۰۱۶، معمار خانه های کم هزینه در شیلی!
پویا خزائلی پارسا، معمار سال ۱۳۹۴
برج آزادی، دروازه ای به تمدن و هنر ایرانی
خواهران حریری و یک شاهکار معماری دیگر در امریکا
پروژه های علیرضا تغابنی، معمار برجسته ایرانی
هومن بالازاده با کافه اسپریس برنده جایزه جهانی شد

تبلیغات
تجربه یک خواب رویایی!
بهترین را به ساختمان بپوشانید
<>
.

منبع : chidaneh.com